Loondoorbetalingsplicht van zieke werknemers terug naar 1 jaar: een zegen of een (extra) last?

Er gaan al langere tijd stemmen op om de loondoorbetalingsverplichting bij ziekte voor MKB-werkgevers terug te brengen van 2 naar 1 jaar. Volgens diverse werkgeversorganisaties zou dit een te grote belasting voor werkgevers zijn en een belangrijke reden waarom werkgevers moeite hebben met het aanbieden van een dienstverband voor onbepaalde tijd. Ook de politieke partijen hebben dit als speerpunt benoemd en mogelijk dat het momenteel in de onderhandelingen bij de formatie wordt betrokken.

Op het oog lijkt het inderdaad een besparing te zijn voor de werkgever wanneer zijn loondoorbetalingsplicht wordt terug gebracht naar 1 jaar. Maar is dat ook werkelijk zo? Daarvoor moeten we iets verder kijken dan onze neus lang is.

Werkgevers betalen 12 jaar financiële last
Werkgevers in Nederland hebben momenteel niet 2 jaar lang de financiële last van een zieke werknemer, maar maximaal 12 jaar. Wanneer de werknemer na 2 jaar ziekte instroomt in de regeling Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten (WGA) als onderdeel van de WIA, worden de eerste 10 jaar van deze uitkering aan de werkgever doorbelast. Naar mate de grootte van het bedrijf is de impact van deze doorbelasting groter of kleiner.

Hierbij wordt geen onderscheid gemaakt tussen werknemers die een arbeidsovereenkomst hebben voor bepaalde tijd of voor onbepaalde tijd. De werkgever draagt altijd 12 jaar lang de last. Daarmee is een excuus van werkgevers om werknemers geen arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd aan te bieden in belangrijke mate achterhaald. Sterker nog: wanneer de werknemer ziek uit dienst gaat, heeft de werkgever geen mogelijkheid meer op sturing op de kosten wanneer ze geen eigenrisicodrager zijn.

De discussie gaat nu echter om het tweede ziektejaar van de werknemer, terwijl de kosten van de doorbelasting van de WGA-uitkering een veelvoud zijn. Werkgevers hebben er dus alle belang bij om werknemers niet in de WGA te laten instromen.


Publieke (collectieve) verzekering

De wachttijd voordat de werknemer een beroep kan doen op de WIA is normaal 104 weken. Wanneer de loondoorbetalingsverplichting wordt teruggebracht naar 1 jaar, wie gaat dan het tweede jaar van ziekte van deze werknemer betalen? Er zijn geluiden dat het tweede jaar dan collectief verzekerd wordt via de overheid. Hoor ik hier een nieuwe gedifferentieerde premie Werkhervattingskas aankomen? Deze premie wordt dan bij de werkgevers in rekening gebracht. Uit deze premies wordt dan de loonschade betaald van het tweede ziektejaar. Deze kosten blijven namelijk bestaan en moeten ergens uit gefinancierd worden.

Dat betekent, dat werkgevers die nauwelijks te maken hebben met verzuim van werknemers en geen loondoorbetalingsplicht hebben van zieke werknemers in hun tweede ziektejaar, dan wel extra kosten krijgen door de geheven premie.


Private verzekering

Daarnaast is de vraag wat de hoogte wordt van de premie van de collectieve verzekering via de overheid. Het risico kan momenteel namelijk ook privaat goed worden verzekerd in de ziekteverzuimverzekering. In deze verzekering kan een eigen risico worden afgesproken per ziektegeval. Eigen risico’s van 1 jaar is ook goed mogelijk. De premie van deze verzekeringen variëren zo tussen de 0,3% en 0,9% afhankelijk van de branche waarin het bedrijf actief is, de samenstelling van het personeelsbestand en de verschillende verzekeraars.
Bij deze private verzekering hebben werkgevers de zekerheid van premiebetaling maar ook dat de schade van het tweede ziektejaar dan door de verzekeraar wordt vergoed. Heeft de overheid dan een concurrerende premie?

Natuurlijk zijn er ook werkgevers die het risico van loondoorbetalingsverplichting bij ziekte niet privaat hebben verzekerd en volledig zelf het risico (willen) lopen. Zouden deze werkgevers dan wel een verplichte collectieve verzekering via de overheid willen?


Re-integratie
Wanneer daadwerkelijk de loondoorbetalingsverplichting bij ziekte wordt terug gebracht van 2 naar 1 jaar, wie is er dan straks belast met de re-integratie van de zieke werknemer in het tweede jaar? Moet de werkgever dat blijven doen of wordt het UWV daarmee belast vanuit de verplichte collectieve verzekering? En als het UWV er mee wordt belast; krijgen zij dan hiervoor voldoende capaciteit beschikbaar? De huidige achterstanden bij het UWV zijn immers ook al langer onderwerp van gesprek.

Werkgevers zijn met Wet verbetering Poortwachter (WvP) prima in staat gebleken om zieke werknemers te re-integreren in eigen/passend werk bij de eigen of andere werkgever. De statistieken wijzen uit dat van de 1000 ziekmeldingen op de eerste ziektedag er na 1 jaar nog 13 over zijn en na 2 jaar nog 7. Kortom: 98,7% van alle ziekmeldingen zijn binnen het eerste ziektejaar weer hersteld. Daarnaast re-integreren werkgevers in het tweede ziektejaar nog eens bijna de helft van de nog lopende ziekmeldingen.

Het resultaat van de re-integratie-inspanningen is terug te vinden in de instroom in de WIA. Wanneer het UWV belast wordt met de re-integratie in het tweede ziektejaar en een lagere score realiseert dan dat werkgevers nu zelf realiseren, leidt dit tot meer WGA-uitkeringen. Dat brengt voor werkgevers dan weer hogere kosten met zich mee. Staat de besparing van het tweede ziektejaar dan nog in verhouding met de hogere kosten van een hogere WGA-instroom?


Conclusie
Het lijkt op voorhand een voordeel voor werkgevers wanneer de loondoorbetalingsverplichting van zieke werknemers wordt terug gebracht van 2 naar 1 jaar. Maar de loonkosten van deze werknemers moeten in het tweede ziektejaar wel worden opgebracht. Een collectieve publieke verzekering lijkt een oplossing, maar dat betekent alle werkgevers deze kosten moeten gaan betalen. Ook werkgevers die weinig verzuim hebben (gehad).

Het risico van het tweede ziektejaar is momenteel al goed privaat te verzekeren tegen een gunstige premie. Werkgevers die bewust hebben gekozen om het tweede ziektejaar niet privaat te verzekeren, moeten dan wel een premie gaan betalen aan de overheid?

Uiteindelijk blijft het hiermee schuiven met een kostenpost. Deze moet ergens uit worden betaald. De discussie gaat niet over op welke wijze de kosten in zijn totaliteit kan worden verlaagd. Ofwel: hoe kunnen we meer werknemers tijdens hun arbeidsongeschiktheidsperiode laten re-integreren in duurzaam betaald werk? En wie is daartoe het beste in staat: de werkgever samen met de werknemer of de overheid? De gevolgen daarvan zijn voelbaar in de kosten van de WIA.

De totale kosten van zieke werknemers beslaan tussen de 25% en 30% van de totale loonkosten. Een belangrijk deel is beïnvloedbaar. Dat kan alleen wanneer werkgevers zelf aan het roer staan bij de re-integratie van de zieke werknemers.

Gerelateerde berichten